Marketing blog | Psychologie en Marketing Advies van Maud Ebbekink

Wat zijn emoties eigenlijk? Zit een emotie alleen tussen de oren? Of is het je lichaam dat reageert op een emotionele gebeurtenis? We nemen woede en seksuele opwinding onder de loep. En die twee emoties verschillen minder van elkaar dan je denkt…

Lichaam…
Wat gebeurt er eigenlijk als een mens een emotie ervaart, bijvoorbeeld woede? Uitdrukkingen als ‘mijn bloed kookte’ en ‘de stoom kwam uit mijn oren’ geven duidelijk aan dat er in ieder geval een lichamelijke reactie bij deze emotie betrokken is. Bij woede stijgt de bloeddruk en gaat het hart sneller kloppen. Ook de houding en gezichtsuitdrukking veranderen: de wenkbrauwen fronzen boven roodpaarse wangen, armen en voeten worden zo gepositioneerd dat het lichaam groter lijkt, misschien helt iemand zelfs dreigend over richting het object dat de woede veroorzaakte. Houding en gezichtsuitdrukking zijn goed te onderdrukken (als je baas je berispt, zul je waarschijnlijk niet grommend je tanden ontbloten). De fysiologische reacties van hartslag en bloeddruk zijn lastiger te controleren (gelukkig is de figuurlijke stoom uit de oren niet zichtbaar voor anderen).

…en geest
Als je iemand vraagt wat hij voelt als hij boos is, zal hij waarschijnlijk alleen lichamelijke aspecten noemen. Woede lijkt dus vooral in het lichaam te zitten. Maar toch kunnen lichamelijke veranderingen emoties niet volledig verklaren. Sommige emoties geven namelijk dezelfde lichamelijke reacties, bijvoorbeeld woede en seksuele opwinding. Lichamelijk gezien (een hogere hartslag, een snellere ademhaling) verschillen ze nauwelijks, maar toch worden de emoties heel verschillend ervaren. Emoties moeten dus wel meer zijn dan alleen een lichamelijke reactie.

Seksuele aantrekkingskracht
Het lichaam reageert automatisch op een emotionele situatie, maar dat is nog niet voldoende voor het daadwerkelijk ervaren van de emotie. Na de lichamelijke reflex zal de geest eerst een betekenis moet geven aan de verandering die in het lichaam plaatsvindt. Die betekenis wordt gezocht in de omgeving. Er wordt gekeken welk aspect van de situatie de lichamelijke verandering opwekte. Meestal is die psychologische evaluatie juist, maar niet altijd. Als er een verkeerd aspect als de oorzaak wordt gezien, dan kunnen er vreemde dingen gebeuren. Zo kan het voorkomen dat mensen angst verwarren met seksuele aantrekkingskracht. En dat komt waarschijnlijk vaker voor dan mensen denken, want zij zijn zich immers niet bewust van de vergissing. Een onderzoek uit 1974 met een hoge brug en een aantrekkelijke interviewster is hier een prachtig voorbeeld van. In de emotiepsychologie is dit onderzoek een klassieker die de combinatie tussen een lichamelijke reactie en de psychologische evaluatie bewijst.

Spannend interview
Voor dit onderzoek werden mannen geïnterviewd op een brug. Er waren twee bruggen; een enge, wiebelige houtje-touwtje brug en een niet-enge, vaste brug. Ook waren er twee interviewers in het spel; een mannelijke interviewer en een aantrekkelijke vrouwelijke (je voelt ‘m waarschijnlijk al aankomen). Tijdens het interview op de brug kregen de mannen een ambigu plaatje te zien van een vrouw die haar ogen met haar hand bedekt. De mannen moesten een verhaaltje bedenken van wat er gebeurd zou kunnen zijn. Ook kregen ze na afloop van het interview het telefoonnummer van de interviewer. Dan mochten ze later bellen om de uitkomst van het interview te horen.

Verassende uitkomsten
En wat bleek? De mannen op de wiebelige brug bedachten vaker seksueel getinte verhaaltjes bij het ambigue plaatje en ze belden na afloop vaker de interviewster terug dan de mannen op de niet-enge brug. Dit verschil tussen bruggen vond niet plaats in de groep die door een man geïnterviewd werden.
Dat betekent dat de mannen op de wiebelige brug een hoge hartslag hadden door de enge brug. Maar als hun ogen een mooie vrouw zagen, dan schreven ze daar hun lichamelijke reactie aan toe. Wat ze eigenlijk als angst hadden moeten interpreteren, zagen ze als seksuele opwinding.

Toch niet zo sexy?
Emoties zijn dus een combinatie tussen een lichamelijke reactie en een psychologische evaluatie. De samenwerking tussen die twee componenten van emoties verloopt vaak goed, maar wanneer twee emoties dezelfde lichamelijk reactie delen en er een toepasselijk object in de buurt is, kan het misgaan.
Heb jij misschien weleens een oogje gehad op iemand die je ontmoette in een spannende situatie, bijvoorbeeld een collega van een pittig project? Of vond je die concurrent die naast je zat voor het sollicitatiegesprek erg aantrekkelijk? Misschien was die persoon niet zo heel bijzonder, maar was jij eigenlijk zenuwachtig voor het gesprek (jammer hè).