Waarom we Sesamstraat moeten koesteren
Niet voor niets is de Sesamstraat kijker gemiddeld 49 jaar oud. In tegenstelling tot andere kleuterprogramma’s is deze klassieker niet van de buis te verjagen. Hoe Sesamstraat dat doet? Met behulp van heel veel wetenschappers en een beetje plezier voor degene die de afstandbediening beheert.
Lang geleden
Kinderen uit de Amerikaanse getto’s gaan meestal niet naar de kleuterschool. Daardoor beginnen ze hun schoolcarrière met een flinke achterstand. Die leerachterstand is bijna niet meer weg te werken. Ontwikkelingspsycholoog Lloyd Morrisett wilde kleuters daarom bijspijkerlessen geven. De kinderen waren echter moeilijk te bereiken en dus onderzocht Morrisett samen met een programmamaakster de mogelijkheden van onderwijs via tv. Het Ministerie van Onderwijs stelde acht miljoen dollar beschikbaar. Dit was de non-profit geboorte van Sesamstraat.
Kinderen zijn geen kleine volwassenen
Met behulp van de subsidie had Sesamstraat twee jaar de tijd om aan de ideale formule voor leuk en leerzaam te sleutelen. In 1969 ging de eerste aflevering in première. Het viel niet mee om met tv de aandacht van kleuters vast te houden en ze tegelijk een boodschap te laten onthouden. Psycholoog Elisabeth Lorch ontdekte dat kinderen heel anders tv kijken dan volwassenen. Het gaat ze niet om flitsende beelden, maar om het ontdekken van verbanden. Als dat niet lukt, dan kijken ze weg. Dit is heel anders dan wat volwassenen intuïtief over kinderen denken.
S
aai? Nee, fascinerend!
Nog zo’n tegen intuïtief aspect dat kinderen mateloos weet te boeien, is herhaling. De makers van Sesamstraat zijn hier bij toeval achtergekomen. Alle nieuwe programmaonderdelen werden uitvoerig getest voor ze in een aflevering terecht kwamen. Zo ook een bepaald fragment van acteur James Earl Jones die het alfabet op zei. Eerst kwam de letter in beeld, dan volgde er een pauze en vervolgens loeide Jones’ stem de naam van de letter. Hoe vaker ze dit fragment herhaalden, hoe leuker kinderen het vonden. Met groot plezier riepen ze in de tussenpauzes al de naam van de letter.
Kinderen vinden het prachtig om op deze wijze te leren door ervaring. Dit effect is naar aanleiding van deze test zelfs het ‘James Earl Jones-effect’ gedoopt en verder onderzocht: Twee psychologen lieten drie dagen achter elkaar hetzelfde fragment over de letter H zien. Je zou verwachten dat de proefkonijntjes er daarna wel spuugzat van zouden zijn, maar na een dag rust werd het fragment weer op een juichend onthaal getrakteerd. Dit experiment laat goed zien hoe ontzettend moeilijk het is om tv voor kinderen te maken. Wij kunnen ons werkelijk niet voorstellen wat ze leuk vinden.
Blues Clues
Er is maar één programma dat kinderen beter wist te boeien dan Sesamstraat. Het Amerikaanse Blues Clues werd van 1995 tot 2002 in meer dan 60 landen uitgezonden. Sesamstraat heeft laten zien dat kinderen graag actief meedoen. Blues Clues heeft dit tot het extreme doorgetrokken. Hoofdpersoon Steve praat rechtstreeks tegen de camera en vraagt telkens hulp van de kijkertjes. Na het stellen van de vraag is het heel lang stil, zodat de kinderen zelf een antwoord kunnen geven voordat het onzichtbare publiek in de studio een antwoord roept.
De makers van Blues Clues hebben er nogal wat moeite voor moeten doen om de televisie distributeur ertoe te bewegen om elke dag van de week dezelfde Blues Clues aflevering te herhalen. Dat kinderen dol zijn op herhaling wisten de makers zeker, want één van de medewerkers liet dezelfde aflevering maar liefst 14 keer (!) aan haar eigen kind zien dat er met niet aflatend enthousiasme door geboeid bleef.
We willen zelf ook wat leuks
Blues Clues weet kinderen te boeien, maar er ontbreekt toch iets aan het programma wat Sesamstraat wel heeft: De Sesamstraatpoppen van Jim Henson. Deze poppen zijn echt mooi en de poppenspelers professioneel. De muziek van Sesamstraat wordt geschreven door goede liedjesmakers en de teksten steken goed in elkaar. En dat is waar Sesamstraat een programma als Blues Clues op verslaat. Hoe leerzaam en boeiend een kinderpragramma ook is, er moet niet vergeten worden dat het bij zo’n jonge doelgroep de ouders zijn die de tv aanzetten. Zij moeten het dus ook enigszins vermakelijk vinden, anders komt het programma nooit bij de doelgroep terecht.
Blues Clues heeft dat met zijn eindeloze herhalingen en zijn tergend trage tempo nooit voor elkaar gekregen. Voor volwassen is Blues Clues een ware marteling. Maar Sesamstraat is leuk voor alle leeftijden: Ouders en grootouders kijken graag mee. Uit een kijkersonderzoek van de VARA bleek dat de kijkers van Sesamstraat gemiddeld 49 jaar oud zijn! En dat is nu precies waarom we Sesamstraat moeten koesteren.
Tags: sesamstraat
