Consumentenpsychologie en marketing blog Artikelen en boekrecensies

Vroeger gingen mensen ‘met de kippen op stok’. Als het donker werd, was er weinig meer te doen en dus kropen de mensen lekker warm onder de wol. In 1879 werd echter de gloeilamp uitgevonden. Sindsdien zijn mensen steeds kortere nachten gaan maken. Dankzij TV en computer kunnen we ons tegenwoordig tot in de late uurtjes vermaken. Dit kan nogal wat nadelige gevolgen hebben!

Neurologisch onderzoek
Neurobioloog Peter Meerlo van de Rijksuniversiteit Groningen doet onderzoek naar het slaapgedrag van Nederlanders. Hij constateert dat veel mensen maar vijf of zes uren per nachts slapen. Mensen leren met de vermoeidheid omgaan. Zo wennen ze aan een chronisch slaaptekort. Over de effecten van chronisch slaaptekort is nog lang niet alles bekend. Er is nog niet veel onderzoek naar gedaan. Er is weleens een bevolkingsonderzoek uitgevoerd onder honderden Nederlanders. Dat liet zien dat klachten over slaapproblemen samen kunnen hangen met depressie. De helft van de deelnemers zei vaak nog moe te zijn bij het opstaan. Het onderzoek van Meerlo laat zien dat deze veranderingen ook in de hersenen van mensen plaatsvinden. De effecten zouden extra schadelijk zijn voor onvolgroeide hersenen. Psychologen weten dat de hersenen pas uitontwikkeld zijn op een leeftijd van rond de 25(!).

Een ander onderzoek hield ratten uit de slaap. De proefdiertjes mochten maar vier uur slapen per nacht. Normaal slapen ratten 11 uur per nacht. Het slaaptekort ontregelde het niveau van serotonine in de hersenen. Serotonine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd. Bovendien veranderden er dingen in de amygdala. Dat is een hersensysteem dat een belangrijke rol speelt bij stemmingen en emoties. Door een tekort aan serotonine kun je depressieve gevoelens krijgen.

Gewichtstoename door slaaptekort
Nu klinkt dit voor velen misschien als een ver van mijn bed-show; amygdala, serotonine niveau… Van zulke begrippen is moeilijk een voorstelling te maken. Maar er is nog een ander effect van slaaptekort. Een effect dat je op kortere termijn goed kunt zien. En je hebt er geen hersenscans voor nodig; te weinig slaap kan leiden tot gewichtstoename. Van korte nachtjes word je dik!

Twee hormonen in het lichaam regelen het gevoel van trek en verzadiging. Van het hormoon dat voor een hongergevoel zorgt (ghreline) wordt meer aangemaakt na een nacht te weinig slapen. Van het hormoon dat aangeeft dat het lichaam even geen voedsel nodig heeft (leptine), wordt juist minder aangemaakt. Dit gebeurt meteen na één nacht te weinig slaap. Heb je weleens een vreetbui gehad na een avondje stappen? Ghreline en leptine spelen hierbij zeker een rol.

Studenten dik door bier of slaaptekort?
Wat te denken van studenten die hun eerste studiejaren flink aankomen? Dat is misschien niet alleen te wijten aan de bierconsumptie. Bovendien zijn hun hersenen nog niet volgroeid. Voor hen zijn de psychologische effecten van slaaptekort dus extra schadelijk. Onderzoekers suggereren zelfs dat er misschien een relatie bestaat tussen trends van te weinig slapen en de toename van obesitas in de Westerse wereld.

Te weinig slapen is echt ongezond. Het verbaast me dus weleens dat ik nog nooit een Postbus51-spotje heb gezien met slaap als onderwerp. Bijvoorbeeld met een slogan als “blijf niet achter die tv plakken, maar kruip eens lekker vroeg onder de wol!”.